Verslag verkenning coalitievorming Goeree-Overflakkee
Op 25 maart 2026 aanvaardden prof. dr. Geerten Boogaard, hoogleraar aan de Universiteit Leiden, en raadsgriffier Bert Brand de verkenningsopdracht van Trots op Goeree-Overflakkee (TOG) ten behoeve van de vorming van een nieuwe coalitie na de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026.
Na gesprekken met alle partijen is op 14 april werd het verslag van de eerste verkenning opgeleverd. Hieronder de samenvatting:
Volgens vrijwel alle partijen betekent de verkiezingswinst van TOG dat deze partij de kans moet krijgen aan het dagelijks bestuur van het eiland deel te nemen. TOG wil dat ook, maar beseft zelf als eerste dat daar ook de nodige uitdagingen liggen.
De vorming van een grote coalitie (TOG/SGP/CDA) is niet de eerste optie. TOG wil liever niet met de SGP én het CDA en de SGP wil juist per se niet zonder het CDA. Het CDA heeft zelf geen bezwaren tegen de grote coalitie en zelfs een eerste voorkeur voor de SGP, maar het CDA wil vanuit de verkiezingsuitslag redeneren. Gegeven deze opstelling van de drie grote(re) partijen ligt een motorblok van TOG/CDA voor de hand. Inhoudelijk is er veel overlap. Maar er zijn ook de nodige verschilpunten, deels van principiële aard. Tijdens formele en informele gesprekken op initiatief van de verkenner zijn eventuele speerpunten en breekpunten geïnventariseerd. Daaruit zijn geen wederzijds uitsluitende breekpunten gebleken. Inhoudelijke afspraken zijn daar verder niet gemaakt. Ook is verkend of tussen deze partijen voldoende vertrouwen kan gaan groeien om een gezonde coalitiesamenwerking mogelijk te maken. Dat is naar het oordeel van de verkenner het geval.
TOG en CDA hebben samen een krappe meerderheid van 16 zetels en bijna niemand ziet daarin de beste basis voor een stabiel college. Aanvulling met één of twee andere partijen zou daarom goed zijn. Maar welke? Twee redeneringen zijn mogelijk. Vanuit overlap tussen de programma’s ligt samenwerking met VVD en/of GAAN voor de hand. Redenerend vanuit bestuurlijke continuïteit liggen PRO en/of D66 en/of CU voor de hand. Op initiatief van de verkenner heeft een gesprek tussen TOG/CDA/VVD plaatsgevonden om de basis voor inhoudelijke besprekingen te verkennen. De VVD heeft later aangegeven van inhoudelijke gesprekken af te zien.
Nu zijn er twee opties: óf TOG en CDA beginnen met de inhoudelijke onderhandelingen om de VVD later weer te benaderen met een tussenstand om die partij te overtuigen van de programmatische overlap, óf TOG en CDA nodigen PRO en/of D66 en/of CU en/of GAAN uit om gezamenlijk aan de inhoudelijke onderhandelingen te beginnen. Geen van deze partijen heeft samenwerking met TOG of CDA uitgesloten, maar daaraan uiteraard wel inhoudelijke voorwaarden verbonden.
Hoewel de verkenning dus nog niet helemaal af is (de derde en/of vierde partij zijn nog niet bekend), is dit wel het moment om de eerste fase af te ronden, openbaar verslag uit te brengen en na gelegenheid voor debat daarover het stokje over te dragen aan degene die door TOG is voorgedragen om straks ook de inhoudelijke onderhandelingen te begeleiden: ing. Robert Tieman, voormalig minister van I&W.