Noodzaak tot bezuinigen - Samen Keuzes Maken

Een goed, mooi en leefbaar Goeree-Overflakkee, voor de gemeenschap van nu en voor de generaties van morgen. Daar werkt de gemeente Goeree-Overflakkee hard aan. Van verkeer tot zorg. Van buitendienst tot schuldhulpverlening. Van ons ontwikkelbedrijf GOwerkt tot ons Sportteam. De gemeente doet dat niet alleen. Veel komt tot stand door samenwerking met diverse organisaties, overheden, ondernemers en niet te vergeten met u, als inwoner. Het kost geld om te zorgen dat Goeree-Overflakkee een fijne plek blijft om te wonen, werken en recreëren. Het vraagt ook continu keuzes. Waar besteedt de gemeente het geld dat er binnenkomt aan? Wat zijn de opgaven?

De gemeente krijgt de komende jaren, als er niets verandert, te maken met miljoenentekorten. Dat loopt op tot bijna 16 miljoen euro in 2040. De tekorten ontstaan door een combinatie van factoren:

Minder inkomsten van het Rijk;
Een groeiend aantal taken zonder voldoende budget;
De gemeente heeft hoge ambities;
Grote investeringsopgaven, zoals bijvoorbeeld de havens en scholen;
Er is sprake van een versneld woningbouwprogramma;
De samenleving verandert. De gemeente heeft te maken met dubbele vergrijzing: het aandeel ouderen neemt toe en de gemiddelde leeftijd van de ouderen stijgt ook. Daarbij neemt het aantal jongeren af. Dit leidt tot meer vraag naar zorg en meer druk op het welzijns-, woon- en zorgaanbod;
De gemeente heeft een grote oppervlakte en 14 kernen. Vrijwel elke kern heeft eigen voorzieningen. Vanaf de herindeling in 2013 is hier nauwelijks op bezuinigd.

Bezuinigingen zijn onvermijdelijk. Om goed met de financiële uitdagingen om te gaan, is de gemeente in 2024 gestart met het traject Samen keuzes maken. Na een bezuinigingsronde is dit traject eind 2025 voortgezet met een onderzoek naar een gemeentebreed toekomstscenario voor de voorzieningen op Goeree-Overflakkee.

Samen Keuzes Maken: eerste bezuinigingsronde (juli 2025)

Gelijktijdig met de Kadernota 2026 is het rapport Samen Keuzes Maken aangeboden en besproken in de raadsvergadering van 10 juli 2025. In de Kadernota beschrijft het college de plannen voor de komende jaren. Ook staan hierin de maatschappelijke opgaven en ontwikkelingen voor de gemeente. Daarnaast geeft de Kadernota inzicht in de financiële positie van de gemeente. Het document vormt de basis voor de Programmabegroting.

In deze fase van het traject Samen Keuzes Maken hebben de raad, het college en de organisatie gekeken naar mogelijkheden om te bezuinigen. Daarbij is onderzocht welke snelle besparingen mogelijk zijn, welke maatregelen op langere termijn effect hebben, hoe extra inkomsten kunnen worden verkregen en of financiële reserves kunnen worden ingezet. Het doel was om een goede balans te vinden tussen ambities, uitgaven en inkomsten, zodat de gemeente nu en in de toekomst financieel gezond blijft.

De uitkomsten van dit traject zijn samengevat in het rapport Samen Keuzes Maken. De raad besloot bij de vaststelling van de Kadernota om het rapport als richtinggevend document te gebruiken. Daarna begon de gemeentelijke organisatie met het verder uitwerken van de voorstellen.

Bij de vaststelling van de Programmabegroting 2026 in november 2025 nam de raad besluiten over verschillende bezuinigingsmaatregelen. Voorbeelden hiervan zijn het verhogen van de toeristen- en forensenbelasting en het stoppen met de GObus vanaf 2027.

Daarnaast stelde het college aan de raad voor om onderzoek te doen naar een gemeentebreed toekomstscenario voor voorzieningen op Goeree-Overflakkee. Dat onderzoek is vervolgens gestart.

Samen Keuzes Maken: bezuinigingsscenario vastgesteld (juli 2026)

De gemeenteraad heeft in de vergadering van 9 juli 2026 tegelijk met de Kadernota 2027 een scenario vastgesteld als richting voor de komende jaren. Dit is het zogenoemde tussenscenario (Meer uitleg staat in het rapport). De gemeente gaat hiermee aan de slag om vanaf 2030 een sluitende begroting te hebben.

Wat houdt het vastgestelde scenario in?

In het tussenscenario kijkt de gemeente per onderwerp wat zij binnen haar financiële mogelijkheden kan blijven doen. De gemeente blijft zichtbaar en betrokken. Tegelijk gaat zij meer samenwerken met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties.

Niet alles hoeft door de gemeente te worden gedaan. Soms kan iets samen worden georganiseerd. In andere gevallen kunnen inwoners, organisaties of ondernemers zelf meer doen.

De gemeente kan daarbij verschillende rollen hebben. Soms is zij aanbieder, soms regisseur of ondersteuner. En soms kan de gemeente een voorziening of taak loslaten en deze aan anderen overlaten.

Voorzieningen anders organiseren

De gemeente gaat ook kijken hoe voorzieningen slimmer kunnen worden georganiseerd. Daarbij wordt bijvoorbeeld gekeken naar samenwerking, clustering en concentratie.

Dat kan betekenen dat voorzieningen op een andere plek of op een ander schaalniveau worden georganiseerd. Soms in een dorp, soms voor meerdere dorpen samen en soms voor het hele eiland.

Het doel is om de sociale samenhang en brede welvaart op Goeree-Overflakkee te behouden. Tegelijk moet het aanbod passen bij wat de gemeente financieel kan dragen.

Mogelijke maatregelen

In dit scenario zijn verschillende mogelijke maatregelen opgenomen. Bijvoorbeeld:

bepaalde voorzieningen kostendekkend maken;
onderhoud op sommige plekken versoberen;
voorzieningen samenvoegen of concentreren;
subsidies aan instellingen of verenigingen aanpassen of beëindigen;
gemeentelijk vastgoed mogelijk verkopen;
sportvoorzieningen anders organiseren;
belastingen en heffingen verhogen.

Dit betekent niet dat deze maatregelen allemaal worden uitgevoerd. Per onderwerp wordt de komende tijd verder onderzocht wat nodig en mogelijk is en wat de gevolgen zijn.

De uitwerking begint nu

Met het vaststellen van dit scenario is de opgave niet klaar. De komende jaren wordt het scenario verder uitgewerkt.

Per onderwerp wordt onderzocht wat de gevolgen zijn. Inwoners, organisaties en ondernemers worden hierbij betrokken. Daarna worden maatregelen verder uitgewerkt en stap voor stap uitgevoerd.

Dat vraagt tijd en zorgvuldigheid. Verenigingen, organisaties en andere partners moeten zich kunnen aanpassen aan nieuwe afspraken, rollen en verantwoordelijkheden.

Samen keuzes maken

De gemeente maakt de komende jaren duidelijker wat zij zelf blijft doen, waar zij anders gaat werken en waar zij meer samen wil doen met de samenleving.

Zo werken we aan een financieel gezonde gemeente. Een gemeente die ook in de toekomst kan blijven zorgen voor leefbare dorpen, sterke gemeenschappen en ruimte voor inwoners om zelf initiatieven te nemen.