Wie moeten zich registreren?

Politieke partijen die onder een bepaalde naam willen deelnemen aan de gemeenteraadsverkiezingen van Goeree-Overflakkee, moeten deze vooraf laten registreren bij het zogenaamde centraal stembureau van de gemeente. 
Registratie van een aanduiding is niet verplicht. Een politieke partij kan er ook voor kiezen om deel te nemen aan de verkiezing met een zogenaamde blanco lijst. In dat geval staat er alleen een nummer bovenaan de kandidatenlijst van de partij en op het stembiljet en geen naam.

Geregistreerde aanduidingen voor de verkiezingen van de Tweede Kamer of Provinciale Staten van Zuid-Holland hebben in principe ‘doorwerking’ naar gemeenteraadsverkiezingen. Deze aanduidingen hoeven niet te worden geregistreerd voor de gemeenteraadsverkiezingen.

Voor plaatselijke afdelingen van landelijke partijen bestaat de mogelijkheid om de plaatsnaam te laten toevoegen aan de landelijk geregistreerde aanduiding. In dat geval is er echter geen sprake meer van doorwerking van de landelijke aanduiding en moet de lokale afdeling een verzoek bij de gemeente indienen tot registratie van deze nieuwe aanduiding. Ook moet blijken dat de landelijke partij geen bezwaar heeft tegen registratie op lokaal niveau door een verklaring van geen bezwaar af te geven.

Wanneer moet de registratie plaatsvinden?

Het registratieverzoek mag vanaf nu worden ingediend en moet uiterlijk maandag 20 december 2021 zijn ontvangen. Alleen partijen die hun aanduiding tijdig voor de kandidaatstelling hebben laten registreren, kunnen met deze aanduiding meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen op 16 maart 2022. Een politieke partij heeft de mogelijkheid om de documenten die bij het verzoek moeten worden ingediend (zie hieronder) eventueel aan te vullen of te herstellen. Het centraal stembureau publiceert geregistreerde aanduidingen op de gemeentelijke website. 

Hoe gaat de registratie in zijn werk?

Het registratieverzoek moet worden ingediend door de hiertoe bevoegde bestuurders. Wie dat zijn, blijkt uit de statuten en het gewaarmerkt bewijs van de inschrijving bij de Kamer van Koophandel.

Bij het registratieverzoek moeten partijen voegen:

  • de statuten (vastgelegd in een notariële akte);
  • een gewaarmerkt bewijs van inschrijving bij de Kamer van Koophandel;
  • een bewijs van betaling van de waarborgsom;
  • een verklaring van de politieke partij, waarin de gemachtigde en de plaatsvervangende gemachtigde worden aangewezen. Deze gemachtigden hebben de bevoegdheid de inleveraars van kandidatenlijsten te machtigen de naam van de politieke partij boven de lijst te plaatsen.

Aan welke voorwaarden moet worden voldaan?

  • Alleen partijen die een vereniging zijn met volledige rechtsbevoegdheid (de statuten van de vereniging zijn vastgelegd in een notariële akte) kunnen een naam ('aanduiding') bij het centraal stembureau laten registreren. 
  • Het moet om een politieke partij gaan. 
  • De naam van de partij moet voldoen aan de voorwaarden (zie hieronder bij beoordeling). 
  • Partijen moeten een waarborgsom betalen. Deze bedraagt € 112,50. De waarborgsom wordt teruggegeven als de partij bij de verkiezing op 16 maart 2022 een geldige kandidatenlijst inlevert. 
  • Het verzoek moet uiterlijk 20 december 2021 zijn ontvangen.

Hoe kan de naam van een politieke partij worden gewijzigd? 

Als een al geregistreerde partij onder een andere naam verder wil gaan, dan kan de partij uiterlijk 20 december 2021 een schriftelijk wijzigingsverzoek bij het centraal stembureau indienen. De beoordeling van dat verzoek vindt op dezelfde wijze plaats als de beoordeling van een registratieverzoek van een aanduiding (zie hieronder). Een waarborgsom hoeft dan niet te worden betaald. Het is raadzaam dat de partij een recent uittreksel uit het Handelsregister van de Kamer van Koophandel meestuurt zodat het centraal stembureau kan vaststellen of het verzoek tot wijziging is ingediend door het bevoegd bestuur van de politieke partij. Het op lokaal niveau toevoegen van een plaatsnaam aan een landelijk geregistreerde aanduiding is geen verzoek tot wijziging, maar wordt beschouwd als een geheel nieuw verzoek tot registratie.

Wanneer en hoe worden registratieverzoeken beoordeeld?

De Kieswet geeft geen termijn waarbinnen het centraal stembureau een besluit moet nemen over het verzoek. Op grond van de Algemene wet bestuursrecht geldt dat binnen een redelijke termijn moet worden beslist. Welke termijn redelijk is, hangt af van de omstandigheden, maar doorgaans wordt op verzoeken binnen 6 weken beslist. In verkiezingstijd gaat dit sneller.
Het centraal stembureau toetst alleen de aanduiding zelf, en niet de doelstelling of de activiteiten van de partij. Hierop geldt één uitzondering. Het centraal stembureau gaat wel na of er sprake is van een politieke partij. Dit wordt getoetst aan de hand van de statuten en/of de feitelijke activiteiten van de partij.

Het centraal stembureau kan in de volgende gevallen afwijzend beslissen op een verzoek tot registratie:

  • de aanduiding is in strijd met de openbare orde; 
  • de aanduiding is verwarrend omdat hij geheel of in hoofdzaak overeenstemt met een al in de gemeente Goeree-Overflakkee dan wel voor Tweede Kamer of Provinciale Staten van Zuid-Holland geregistreerde aanduiding van een andere politieke partij, of met een aanduiding waarvoor al eerder een registratieverzoek is ingediend; 
  • de aanduiding is anderszins misleidend voor de kiezers;
  • de aanduiding bevat meer dan 35 letters of andere tekens; 
  • de aanduiding komt geheel of in hoofdzaak overeen met die van een door de rechter verboden en ontbonden rechtspersoon; 
  • op dezelfde dag wordt bij het centraal stembureau een verzoek ingediend tot registratie van dezelfde of nagenoeg dezelfde aanduiding.

Kan een politieke partij worden verboden? 

Het staat burgers vrij om een politieke partij op te richten. Dit recht is gebaseerd op de grondwettelijke vrijheid van vereniging. Nederland kent geen preventief toezicht op politieke partijen. Alleen de rechter kan, op verzoek van het Openbaar Ministerie, bepalen of een vereniging verboden moet worden. Volgens het Burgerlijk Wetboek kan de rechter een rechtspersoon ontbinden waarvan de werkzaamheid of het doel in strijd is met de openbare orde. 

Beroepsmogelijkheid

Belanghebbenden kunnen rechtstreeks beroep instellen tegen de goedkeuring of weigering van een registratieverzoek door het centraal stembureau. Het beroepschrift moet in tweevoud worden ingediend bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Het beroepschrift moet uiterlijk 6 dagen na publicatie van het besluit van het centraal stembureau worden ingediend.